تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

اصول و ارکان مذهب توتمیسم

توضیحات کوتاه:

معروفترین مذهبی که همه جامعه شناسان، مستقیم و غیر مستقیم، به آن معتقد می باشند، مذهب توتمیسم است. در ادیان ابتدایی توتم (Totem) قبیله عبارت است از نشانی که از قبیله ...

توضیحات:

معروفترین مذهبی که همه جامعه شناسان، مستقیم و غیر مستقیم، به آن معتقد می باشند، مذهب توتمیسم است. در ادیان ابتدایی توتم (Totem) قبیله عبارت است از نشانی که از قبیله حمایت می کند. آن نشان ممکن است یک گونه حیوان، نبات یا جماد باشد. حیوانات گوناگونی میان اقوام مختلف احترام دارند و احیانا تصویر آنها را روی پرچم کشورها می بینیم. توتمیسم معتقد است که قبیله های بدوی و قبایلی که امروز نیز در آفریقا، آمریکای شمالی و استرالیا در بدویت زندگی می کنند، هریک شیئی یا حیوانی (و بیشتر حیوان) را می پرستند. حیوان یا پرنده خاصی مورد پرستش قبیله قرار می گیرد. هر قبیله توتمی دارد و افراد قبیله در مراسم عبادی، در لباس پوشیدن و در آرایش و حرکاتشان می کوشند تا ادای توتمشان را در بیاورند، بشکل او آرایش کنند، لباس بپوشند و... قبیله، خوردن گوشت توتم را برای خودش حرام می داند ولی برای قبیله دیگر، نه. تقدسی که توتم پرست برای توتمش قائل است و همچنین خویشاوندیی که بین خود و توتم احساس می کند، خویشاوندی است که فرد و افراد، خودشان را زائیده توتم می دانند. پس توتم پرچم جاوید جامعه است که افراد می آیند و می روند، اما جمع و روح جمعی می ماند و تقدسش به دلیل همین جاوید بودن است. مساله دیگر این است که توتم، برای افراد قبیله، منشأ زیبائی نیز هست. افراد قبیله همیشه حرکات او را در رفتار عبادی و دسته جمعیشان، و به شکل او را در آرایش خود، تقلید می کنند. با مراجعه به تاریخ ملت ها و مشاهده پرستش شیر در آفریقا، ببر در هندوستان، عقاب و خرس و سگ آبی در آمریکای شمالی، گاو نر در یونان و مصر، گاو ماده در هندوستان و آفریقا و اسکاندیناوی، گاومیش در جنوب هندوستان و کانگورو در استرالیا، در می یابیم که حیوانات مذکور توتم آن اقوام بوده اند. هنوز هم مقدس شمردن کبوتر و مار نزد بسیاری از ملت ها ادامه دارد.
واژه توتم از زبان سرخ پوستان آمریکا آمده است. کلمه توتم در میان برخی از بومیان امریکای شمالی چون انگونکین متداول بوده. و ج. لانگ نخستین کسی است که در شرح سیاحت ها و مطالعات علمی خود که در میان بومیان آمریکای شمالی انجام می داد، کلمه توتم را بکار برد. در قرن 19 جمعی از محققین مانند بالدوین اسپنسر و گلین و استرهلو به کاوش و تحقیق در معتقدات اقوام ابتدائی استرالیائی... عقایدی شبیه به عقاید توتمی بومیان آمریکا، با مناسک و اعمال در آنجا یافته، بلکه دیدند در استرالیا آئین توتمی به صورت ابتدائیش محفوظ تر مانده، و بالاخره این نوع آئین را چه در استرالیا و چه در آمریکا و چه در آفریقا و نقاط دیگر، آئین توتمی یا توتمیسم اصطلاح کردند. مبانی عمده ارکان این آئین ساده، در سه اصل خلاصه می شود:
1 - توتم 2 - مانا 3- تابو

1- توتم
لفظ توتم به نوعی از موحودات و اشیاء، خاصه حیوانات مخصوصی که اعضاء کلان آن را مقدس شمرده و یا طبق نظر برخی از محققین آن را جد خویش نیز تصور می نمایند، گفته می شود. این موجودات از نوع جانوران مانند: گاومیش، عقاب، طوطی، کانگورا، شاهین، کرم درخت، و برخی موارد از نوع نباتات مانند: بوته های چای و گاه بندرت از موجودات بیجان طبیعت چون: باران و دریا یا کواکب می باشند. هر قوم و کلانی که مثلا عقاب توتم آنها است، تمام اصناف عقاب را مقدس و محترم شمرده و آن را تقدیس می کنند! پیوستگان به یک توتم، همه با هم منسوب بشمار آمده و در حقیقت توتم نشانه قومی و علامت قبیلگی و همبستگی نیز بشمار می رود. افراد این جامعه یا کلان از سایر کلانها تنها به واسطه توتم مورد تقدیس، مشخص و شناخته می شوند. در آئین توتمی هریک از قوای طبیعت به توتمی خاص منسوب است! در یکی از قبائل استرالیا آفتاب خویشاوند مرغی به نام کاکائوس سفید است.

2 - مانا
کلمه مانا اساسا لغت بومی ملانزی (شمال شرق استرالیا) است، و مقصود از آن یک قوه و نیروی بی تعین است که در همه جا پراکنده و منتشر، و بین همه موجودات بی جان و جاندار، مقدس و غیر مقدس، مشترک است. بومیان آمریکای شمالی نیز به مفهوم مانا اعتقاد دارند. اغلب طوایف و قبائل استرالیائی هاوائی، پولینزی، نوول هبرید، میکرونزی، رایاک، ایگوروت و تائیتی از این قدرت جهانی و مبدأ واحد معمولا به شورپنگا تعبیر می کنند.

3 - تابو
تابو نیز اساسا کلمه ای پولینزی است و از سال 1886 در مباحث تاریخ عقاید و ادیان به صورت یک اصطلاح در آمده است. مراد از این کلمه اصول و مقرراتی است که به موجب آن بعضی از اعمال و یا اشیاء حرام و ممنوع شمرده می شود و خون آن اعمال محرمه را نیز تابو می گویند. گاه تابو در مجموع برای مناسک و شرعیات آئین توتمی بکار می رود. این مناسک بر دو قسم اند: 1 - سلبی یا محرمات 2- ایجابی یا فرائض.

مهمترین مناسک سلبی یا محرمات آئین توتمی
مهمترین مناسک سلبی یا محرمات، کشتن و خوردن و بی احترامی و لمس کردن و حتی نگاه کردن حیوانات یا گیاهان یا اشیأ دیگری است که توتم کلانی محسوب می شوند. کسانی که گاومیش توتم آنهاست، از خوردن گاومیش ممنوع اند. مگر در ضمن مناسک خاصی که باید همه اعضأ کلان به عنوان اتصال با توتم خود با تشریفاتی از گوشت آن بخورند. دیگر از امور ممنوعه کار کردن و حتی غذا خوردن در برخی ایام است که اعیاد دینی آئین توتمی محسوب است. ازدواج با اعضأ یک توتم حرام است؛ یعنی هر فردی موظف است با کلان دیگری که دارای توتم جداگانه هستند، ازدواج کند. دیگر از مراسم سلبی آئین توتمی آنکه: در استرالیا چون بخواهند نوبالغی را عضو کلان سازند و به آئین توتمی خود وارد کنند، نخست او را وامی دارند تا مدتی عزلت گزیند و از دیدار زنان و کسانی که هنوز به جمع اهل دین در نیامده اند، خودداری کند و بهتر آنکه در جنگل ها بسر برد. در این حال، اکثر خوراکی ها بر وی حرام است، و آنهائی نیز که حلال است، خود نباید به آن دست برد؛ بلکه مربی مخصوص به مقداری ضروری در دهانش می نهد تا سد رمقش شود. گاه سخت ترین امسکاکها بر نو بالغ تحمیل می شود. و بالاخره پس از طی این دوره عزلت و ریاضت. به عقیده آنها یک نوع صفا و روحانیتی در نو بالغ پدید می آید که حق شرکت در مجامع دینی را پیدا کرده و عضو کلان توتم معینی می شود. دیگر از محرمات آن است که گروههائی که آدم خواری میان آنها رواج دارد، از خوردن کسی که عضو کلان توتم است اجتناب می کنند؛ و به عبارت دیگر، خوردن عضو کلان یک توتم، بر اعضأ دیگر حرام است.

فرائض و واجبات آئین توتمی
از جمله منعقد ساختن جشن بزرگی در اوائل فصل بهار و مقارن شروع باران می باشد که اینتی شیوما نام دارد. در این جشن تمام افراد کلان باید برهنه و عریان شده، در نقطه ای که پر از سنگ و کلوخ است، گرد آیند و به اعمال مختلف از جمله به جستن ها، پایکوبی ها، آوازها و افشاندن غبار گل ها که در نظر آنها موجب افزایش برکت و نسل است. مشغول شده و پس از انجام این مقدمات، همگی برای خوردن حیوان مقدسی که در غیر این موقع، لمس آن نیز حرام است، جمع شده و از آن تناول کنند تا با آن، اتحاد و اتصال حاصل کنند. در آئین توتمی، اعضأ کلان، همه یکسان نیستند، بلکه مردان از زنان برتر و ارجمندترند و پیران بر جوانان فضیلت دارند. آداب و عقاید کوچک دیگری نیز در قبائل گوناگون آئین پیروان توتمی وجود دارد. مثلا قبیله پورو معتقدند: اگر کودکی مریض شود؛ باید پدرش داروی لازم را بخورد و با این کار، فرزندش معالجه می شود، و یا برای موی سر و ناخن و گیسوان و خون، یک نوع قداست مذهبی قائلند.

تحلیل فلسفی انسانی توتمیسم
از ویژگیهای مذهب توتم پرستی و مذاهب بدوی مثل فتیشیسم و آنی میسم یا پرستش ارواح بی شماری که سراسر جهان را پر کرده و در همه اشیأ و پدیده های طبیعت جا دارند، یکی این است که بر حسب رابطه انسان با توتم (در توتمیسم) و رابطه انسان با فتیش (در فتیشیسم) و رابطه اشیأ با آدمها و با روج (در آنی میسم) دنیا و همه اشیأ را تقسیم می کردند به ساکره یعنی چیزی که مقدس و متبرک است و پروفان یعنی چیزی که مقدس و متبرک نیست. بنابراین اصل اعتقاد به نیروی مقدس و شوم و آثار بد و خوبی که در ذات و زندگی انسان دارد، انسان را به یک سلسله اصول و اعمال و احکام خاصی وامی داشت؛ بدین معنا که ترس و گریز یا امید و حرمت را در آنان بر می انگیخت و کوشش ها و مقدماتی را که برای آمادگی و پذیرش خود و جلب یا تسخیر آن قوا و اثرات غیبی ضرورت داشت، موجب می شد. و از اینجاست که مسأله عبادت و مراسم و اعمال دینی، نظام خاص و تعلیمات روحی و فکری و اخلاقی و اجتماعی و مذهبی و بالاخره ریاضت، لازمه اش تحریم یک سلسله اعمال یا استعمال برخی چیزها و پرهیز از بعضی محرمات است که نامشان تابو است.تمام اشیأ عالم دارای روح خاصی است که نامش مانا است.
اسپنسر می گوید: از یک بدوی پرسیدم این فتیشها را چرا این قدر نگاه داشته ای و با حرمت بر روی آنها دست می کشی و به چشمت می مالی و از آنها تبرک می جوئی، مگر این چیست؟ چرا به این جادوگر یا به این فرد مقدس جامعه تان دست می کشی و لباس یا زانوی او را می بوسی و به او احترام می گذاری و..؟ می گوید: توی اینها مانا است. می بینم که وقتی ملت ها کوچک می شوند، شخصیت های بزرگ هم ارزشهای خود را در ذهن آنها از دست می دهند و ارزشهای متعالی آنها مجهول می ماند و چون ملت این ارزشها را نمی شناسد، ارزشهائی را که می شناسد، می تراشد و به آنها نسبت می دهد. در جامعه های فتیشیسم، آنی میسم و توتمیسم، نیرویی هست به نام شورینگا که فقط عده خاصی در جامعه آن را دارند و اینها روحانیون اندکه به کمک این نیرو می توانند در ارواح و قوای مرموز نفوذ کنند و اعمال و مراسم و اوراد مذهبی را انجام دهند و مردم را را مذهب مرتبط کنند و در آخر، مراسم عبادی و ریاضتهای مختلف و مراسم دسته جمعی دینی و نذرها و وقفها را انجام دهند. پس اینها واسطه های مقدس میان عوام مردم و قوای غیبی و مظاهر دینی هستند و علت این امتیاز طبقاتی و نقش اختصاصی و انحصاری شان خصوصیت ذاتی شان است که صاحب قوه شورینگا هستند و حامل روح مقدس. به نظر می رسد چنین باوری بدوی در تاریخ حیات انسان باعث شده تا در کنار دو ضلع زور و زر، ضلع تزویر هم شکل بگیرد و عامل استبداد سیاسی، دینی و مایه جهل و جور در تاریخ بگردد.

منابع
عبدالله مبلغی آبادانی- تاریخ ادیان و مذاهب جهان- جلد اول- بخش مذاهب ابتدایی
حسین توفیقی- آشنایی با ادیان بزرگ- بخش ادیان ابتدایی
سایر اطلاعات:
کد مطلب: tdce
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: مذهبی     زیرگروه: اصول اعتقادی

دفعات بازدید: 7     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/12 ب.ظ 8:44:30


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=tdce


هم گروهی ها
image
اساطیر در ادیان ایرانی غیر از زرتشتمیترا پرستان معتقد بودند هنگامی که جهان به پایان رسد، جسم نیز در سعادت ابدی سهیم است؛ همانگونه که روح از آن بهره می برد. به عقیده ...


image
نکات قابل توجه در نظریه دورکیمبا توجه به این تحلیل در نظریه دورکیم چند نکته گفتنی است:1. دین به هیچ روی با جادو پیوندی ندارد. بر خلاف نظر مردم شناسان معاصر دورکیم، که ...


image
چنین برآورد شده که امروزه هنوز 30 تا 40 درصد جمعیت آفریقا به دین سنتی آفریقایی عمل می کنند. چنان چه مسیحیان و مسلمانان را هم که بعضی از مواقع به آداب سنتی عمل می کنند ...


image
مسیحیت و اسلام هر دو در آفریقا مانند ادیان بومی هستند و عمیقا در تاریخ این قاره ریشه دارند. این دو دین به ویژه با هجوم به مناطق نفوذ ادیان سنتی از قرن نوزده مدعی مردم ...


image
نهضتهای کلیسایی آفریقایی و تاکید بر استقلال از نظارت میسیونرینهضت های کلیسایی آفریقایی صورتی از مسیحیت را در این قاره به نمایش می گذارند. بیشتر آنها بر استقلال از ...


image
این افراد را به واسطه حرفه تخصصی و دانش و تجربه آنها در موضوعات مذهبی متخصصین می نامند، اما واژه های دیگری مانند «اشخاص مقدس»، «افراد ویژه»، «مقدسین» یا «متخصصین ...


image
ازدواج و تولیدمثل ازدواج رابطه ای پیچیده با جنبه های اقتصادی، اجتماعی و مذهبی است که اغلب چنان با یکدیگر تداخل دارند که نمی توان آنها را از یکدیگر جدا کرد. برای مردم ...


image
منشأ و ماهیت شر در باورهای مذهبی مردم آفریقامردم آفریقا از وجود شر در عالم بسیار آگاهی دارند، و به شیوه های گوناگون تلاش می کنند با آن مبارزه کنند. چندین نظر در رابطه ...


image
ب _ صفات اخلاقی خدااز صفات اخلاقی خداوند اطلاع اندکی در دست است. بسیاری از اقوام، نظیر قبایل آکامبا، بانیارواندا، ایلا، هررو و قبایل دیگر خدا را رحیم می دانند که نسبت ...


image
خدا و رنج و آلامدر حالی که، خداوند فعالانه حافظ مخلوقات خود است و معاش آنها را فراهم می سازد، در زندگی انسان رنج هایی وجود دارد که بسیاری از جوامع را دچار حیرت می کند. ...