تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

تفاوت مفهوم نیروانه در مکاتب هینیانه و مهایانه بودایی

توضیحات کوتاه:

با توجه به مباحثی که در پیرامون نیروانه در آیین مهایانه مطرح است و با مقایسه با بحث نیروانه در هینیانه نتایج ذیل آشکار می شود:1. در آیین مهایانه نیروانه ساحتی دیگر از ...

توضیحات:

با توجه به مباحثی که در پیرامون نیروانه در آیین مهایانه مطرح است و با مقایسه با بحث نیروانه در هینیانه نتایج ذیل آشکار می شود:

1. در آیین مهایانه نیروانه ساحتی دیگر از این عالم است، نه به این معنا که قلمرو خاصی وجود دارد که نیروانه در آنجا محقق می شود، بلکه به این معنا که ویژگی های آن با ویژگی های عالم مادی متفاوت است. وگرنه عالم نیروانه عالمی محیط به عالم مادی است. نیروانه عالم مطلق است و سنساره عالم پدیداری. اما این دو عالم و ساحت از همدیگر جدا نیستند و اینکه نیروانه پدید آید یا سنساره بستگی به بینش ما دارد. اگر مطلق را در قالب شکل و فرم (یعنی از طریق ابزار شناخت دنیوی) بنگریم، سنساره به وجود می آید و اگر به عالم پدیداری، آزاد از شکل و فرم (یعنی از طریق شهود و شناخت مستقیم) بنگریم مطلق است. این به این معنا است که در عالم یک حقیقت بیشتر وجود ندارد و چگونگی نگرش ما به این حقیقت، آن را مطلق (یعنی وحدت یکپارچه) می نمایاند یا دارای شکل و فرم (یعنی دارای اجزای متمایز). اما این نگرش متفاوت به معنای امر ذهنی نیست، بلکه بستگی به چگونگی وجود انسان دارد. یعنی اگر انسان در یک مرتبه وجودی قرار دارد که جز از طریق حواس و قابلیت های مادی وجود خویش راه دیگری برای شناخت عالم ندارد، او در سنساره قرار دارد و هر گاه به بینش مستقیم و شهودی دسترسی پیدا کند، می تواند آن حقیقت را مطلق ببیند. البته با توجه به مفهوم تری کایه حتی آنگاه که انسان به مرتبه شهود و بینش مستقیم نیز برسد، مرتبه سنساره در جای خودش حقیقتی هر چند نسبی دارد و شخصی که چنین بینشی پیدا کرده است، بر طبق آیین مهایانه، می تواند در سنساره بماند و این بدین معنا است که با رسیدن به بینش شهودی، بینش از طریق حواس و ابزار مادی از بین نمی رود، بلکه آن هم در جای خویش وجود دارد. از اینجا است که تفاوت بین نیروانه در آیین هینیانه و مهایانه پدید می آید، زیرا در بینش هینیانه ای نیروانه امری فراسوی عالم مادی و به کلی جدای از جهان مادی است و با قطع علائق مادی و خاموشی دلبستگی های کرمه ساز، آدمی خود به خود به نیروانه می رسد و ارتباط او با سنساره قطع می شود و تنها در مدت نیروانه قبل از مرگ است که ارهت می تواند به دیگران کمک برساند. با مرگ، رابطه ارهت با عالم سنساره قطع می شود. اما بر طبق بینش مهایانه نه تنها این ارتباط قطع نمی شود، بلکه اصولا فیض از عالم مطلق، یعنی درمه کایه و نیمه مطلق، یعنی سم بوگه کایه همواره به عالم نیرمانه کایه می رسد و بودای تاریخی (گوتمه) از آن عالم برای نجات انسان ها آمده، و تجلی درمه کایه بوده است. در اینجا ممکن است این سؤال پیش آید که این طرز تلقی از نیروانه ممکن است با آنچه در بعضی فرقه های مهایانه مطرح است، سازگار نباشد و از این رو، به طور مطلق نمی توان نیروانه را نزد مهایانه ساحت وجودی دیگری از عالم دانست، زیرا آموزه ای در میان مهایانه مخصوصا در مکتب مادیمیکه و یوگاچاره مطرح است که همه چیز و از جمله نیروانه را تهی می دانند. پس نیروانه دیگر صرف عدم محض است و نمی تواند به عنوان ساحتی از وجود مطرح شود. پاسخ این سؤال را باید در رویکرد بعضی از محققان غربی به مسئله تهیت در آیین بودا دانست که آنها با کج فهمی خویش خیال کرده اند که تهیت در آیین بودای مهایانه به معنای پوچ گرایی است و برای عالم وجود هیچ حقیقتی قائل نیست. در حالی که مفهوم تهیت اولا اختصاصی به آیین مهایانه ندارد و در آیین بودای قدیم و هینیانه نیز مطرح بوده است و ثانیا مفهوم تهیت در مورد درمه های مشروط و نسبی به یک معنا و در مورد مطلق به معنای دیگری مطرح بوده است که هیچ یک به معنای پوچ گرایی نیست. درمه های مشروط از این جهت که متغیر هستند و فاقد خود، و صرفا پدیدار هستند، تهی تلقی می گردند. پس آنها وجود دارند، ولی وجود آنها صرفا پدیداری است و شناخت تهیت آنها راهی به سوی تجربه شهودی است. اما مطلق از آن جهت تهی است که هیچ تمایز و دوئیتی در آن وجود ندارد. ثالثا خود مهایانه ای ها از اینکه از واژه شونیتا پوچ گرایی به ذهن آید برحذر داشته اند و همواره با چنین تلقی ای جنگیده اند.

2. یکی از مباحث جالب در آیین مهایانه، در رابطه با نیروانه، چیزی است که می توان از آن به وحدت وجود تعبیر کرد. اتحاد نیروانه و سنساره و درمه کایه و عالم مادی یکی از محورهای اختلاف بین هینیانه و مهایانه نیز است. مهایانه هم در بحث وجودشناسی و هم نجات شناسی بر این ارتباط تأکید دارد. در بحث وجودشناسی عالم مادی تجلی نیروانه و درمه کایه است و فیض درمه کایه به طور مرتب بر عالم مادی جاری و ساری است و در بحث نجات شناسی نیز درمه کایه با تجلی در دو ساحت سم بوگه کایه و درمه کایه راه نجات را هموار می سازد. با حضور نیروانه نزد طالبان نجات و اتحاد آنها با آن، راه نجات نه تنها نزدیکتر است، بلکه جنبه های عاطفی نیز برای طلب نجات و حرکت در آن قوی تر می شود.

3. هم هینیانه و هم مهایانه بر این مطلب تأکید دارند که نیل به نیروانه سیری سلسله مراتبی است که کم کم حاصل می شود. در هینیانه از هشت مرحله کمال و هشت مقام سخن به میان آمده است و در این رابطه به رود رسیدگان، یک بار بازآیندگان، بی بازگشت ها و ارهت ها، چهار دسته کلی را تشکیل می دهند. در مهایانه نیز از چهار دسته اصلی از به نیروانه رسیدگان یا چهار نیروانه سخن به میان آمده است. اینها همه نشان می دهد که رسیدن به نیروانه تدریجی است.

4. یکی از آموزه های مهم در آیین بودای مهایانه نیل به نیروانه به واسطه میانجی است، نه با سعی و تلاش و مراقبه فردی. در آیین هینیانه فقط یک راه برای خلاصی از چرخه سنساره وجود دارد: زهد و ترک و خاموش کردن دلبستگی. لیکن در مهایانه علاوه بر آن، بوداسف ها و بودایان میانجی ای وجود دارند که می توان با توکل و توسل به آنها به نجات رسید، یعنی آنها می توانند همان فرایند نجات و رسیدن به نیروانه را که با زهد و ترک ورزی به دست می آید، در انسان ایجاد کنند. از طرف دیگر با توجه به مفهوم تری کایه آنها بودایان و بوداسف های واسطه را صرفا کسانی نمی دانند که با تلاش و کوشش خود به این مقام رسیده اند، بلکه تجلیات درمه کایه در این جهان برای نجات، بودایانی را درپی دارد که به نجات بشر برمی خیزند.

منابع
محمدعلی رستمیان- فنا و نیروانه- انتشارات باشگاه اندیشه
ع. پاشایی- فصلنامه هفت آسمان شماره 8- فصل دوم- مقاله بینش مقام حقیقت در آیین بودا و عرفان اسلامی
ع. پاشایی- هینه یانه- مؤسسه نگاه معاصر- تهران 1380
د. ت. سوزکی- راه بودا- ترجمه ع. پاشایی- نشر نگاه معاصر- تهران 1380
هانس ولفگانگ شومان- آیین بودا- ترجمه ع. پاشایی- انتشارات فیروزه- تهران 1375
جان سی مارالدو- فصل نامه هفت آسمان شماره 20- فلسفه بودایی در ژاپن- ترجمه محمدعلی رستمیان
سایر اطلاعات:
کد مطلب: te4c
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: مذهبی     زیرگروه: اصول اعتقادی

دفعات بازدید: 5     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/12 ب.ظ 9:47:30


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=te4c


هم گروهی ها
image
مراسم های مختلف بودائیمراسم بودائی بر خلاف مراسم پیچیده ودائی؛ بسیار سهل و ساده است. این مراسم به تعلیم خود بودا به یادگار مانده است:1- تراشیدن سر و صورت که خود نوعی ...


image
مکاتب فلسفی عرفانی رایج در هندیوگا یکی از مکاتب فلسفی عرفانی رایج در هند است که مبتنی بر آداب خویشتن داری، ورزش بدنی و ذهنی می باشد. هر یک از مکاتب بنا به روش خود ...


image
برای روشن شدن مفهوم موعود و منجی در بودیسم، لازم است با دو مفهوم «بودا» و «بودی ستوه» آشنا شد. بودا و بودی ستوه، در واقع عنوان هایی هستند برای موجوداتی علوی، که در ...


image
در قرون اول اسلامی، بلخ و اطراف آن از مراکز بسیار مهم تصوف شده و صوفیان خراسان در تهور فکری و آزادمنشی پیشرو صوفیان بشمار می رفته اند و عقیده فناء فی الله که تا اندازه ...


image
همانطور که در عرفان اسلامی، فنا اصلی ترین مفهوم محسوب می شود که تمام نظام عرفانی و مراتب سلوک برای نیل به آن طراحی شده است، نیروانه در آیین بودا نیز همین نقش را ایفا ...


image
چهار حقیقت جلیل در آئین بودااساس آئین بودا بر چهار حقیقت استوار است که به چهار حقیقت شریف معروف است:1_ حقیقت رنج، 2_ حقیقت خاستگاه رنج، 3_ حقیقت توقف رنج، 4_ حقیقت راهی ...


image
دین دائر مدار ارتباط انسان و خداست. از این رو طرفین این ارتباط، یعنی خدا و انسان، مهم ترین موضوعات مورد بحث در متون مقدس اند. اما در باب انسان، متون مقدس از دو حیث ...


image
مفهوم «دارما» می تواند تقریبا بر تمام جنبه های حیات هندویی اثر بگذارد. یکی از نویسندگان از این جریان با عنوان «عبادی ساختن حیات روزمره» نام می برد، در حالی که دیگران ...


image
خدایان برزخی یا فضایی:در این گروه، خدایانی همچون «ایندره»، «آپام ناپات»، «رودره»، «وایو و واته»، «آپا»، «پرجنیه»، «مروتها»، «ماتریشون»، «تریته آپتیه» قرار ...


image
آیین هندو مشتمل بر آیین های محلی و سنت هایی اعتقادی و عبادی است، اما نه به گونه ای که چون دینی آسمانی، دارای پیامبری مشخص و آیین عبادی واحدی باشد. به همین سبب نمی توان ...