تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

خداشناسی در آیین هندو (ویژگی های خدایان)

توضیحات کوتاه:

خدایان برزخی یا فضایی:در این گروه، خدایانی همچون «ایندره»، «آپام ناپات»، «رودره»، «وایو و واته»، «آپا»، «پرجنیه»، «مروتها»، «ماتریشون»، «تریته آپتیه» قرار ...

توضیحات:

خدایان برزخی یا فضایی:
در این گروه، خدایانی همچون «ایندره»، «آپام ناپات»، «رودره»، «وایو و واته»، «آپا»، «پرجنیه»، «مروتها»، «ماتریشون»، «تریته آپتیه» قرار دارند.

ویژگی های خدایان برزخی یا فضایی در وداها
1- خدای ایندره
مقتدرترین و معروف ترین، همچنین محبوب ترین خدای برزخی و فضایی، ایندره است که در اصل بزرگترین خدای ودایی و خدای ملی هندوان است «ایندرا» یکی از خدایان بسیار محبوب «ریگ ودا» است، به گونه ای که بیش از یک چهارم سرودهای این متن مقدس درباره این خدا نوشته شده است. او پیش از هر چیز، خدای طوفان و رعد و برق است. سلاح او را «وجرا» یعنی رعد گویند و این سلاح مطلقا بدو تعلق گرفته است. از 1028 سرود ریگ ودا 250 سرود خطاب به اوست و در بیش از 50 مورد همراه با دیگر خدایان از او یاد می شود و در نتیجه بیش از یک چهارم سرودهای ریگ ودا به او اختصاص دارد. در حالی که ورونه فرمانروایی بسیار پرهیزگار و اخلاقی است، ایندره جنگجویی مقتدر و نیرومند است. ورونه بر نیروی خود، یعنی مایا، متکی است، ولی ایندره بر سومه و سلاح تکیه دارد. صفات و ویژگی های انسان گونۀ او بیش از سایر خدایان است. او دارای سر، بازوان، دست ها و شکمی بزرگ است که آن را با شراب سومه انباشته است. ایندره خدای توفان، پدیدآورنده رعد، مسلح به سلاح آذرخش یا وجره، و پادشاه آریاییان و حامی آنان است. او خدایی خشن و تشنه و دوستدار سومه است و قدرت خود را از طریق آن به دست می آورد. مشخصه و ویژگی اصلی او مبارزه و جنگ با وریتره (دیو خشکسالی)، است. او با سلاح وجره و با نوشیدن سومه و با یاری مروت ها خدایان توفان بر وریتره پیروز شد و آبها را آزاد کرد. از این رو نزد کشاورزان محبوبیت بسیاری دارد. او با کشتن وریتره جانشین ورونه شد و به فرمانروایی جهان رسید و بعدها با به دست آوردن عنوان خدای حاصلخیزی، صفت آفرینندگی را نیز یافت و به عنوان خدای خالق مطرح شد. او آسمانها، روزها، ماهها و فصلها را منظم کرد. زمین و آسمان را از هم جدا ساخت و آنها را وسعت بخشید. ایندره ابرها را وادار به باریدن می کند، دوستدار مردمان است، از آنان حمایت می کند و با روشنایی خود ظلمت را از بین می برد. نیرومند، قوی و غضبناک است و خشم و غضب او هر چیز محکمی را خرد می کندو کسانی را که از نظم و قانون ورونه و میتره پیروی نمی کنند، کیفر می دهد و ضمن برقراری امنیت، شادی و سرور می بخشد و در مراسم جشن و سرور و آیین های قربانی و نذورات و نیایش ها حاضر می شود. با یاری و کمک او بود که آریاییان پیروز شدند. او بود که آتش را از میان دو سنگ نمایان ساخت. در سرودهای ریگ ودا از او با صفات و عناوین، بلندی یاد شده است. مهم ترین صفات او عبارتند از: قدرتمند یا شکره، چالاک یا نریتو، پیروزمند یا توره، قوی یا توس، و قهرمان یا شوره. او را گاهی پیر و گاهی جوان خوانده اند و همچنین به دلیل کشتن وریتره، او را وریترهن، یعنی کشنده وریتره نامیده اند به خاطر در دست داشتن سلاح وجره (آذرخش) به او صفت وجره پنی، یعنی «صاعقه یا آذرخش به دست» داده اند. در سرودها آمده است که سراپای ایندره از زر است، بازوانش از زر است و تازیانه ای زرین در دست، برگردونه ای زرین و تابناک که هزار تکیه گاه دارد، سوار است و دو اسب زرین با یال های زرین و مواج ارابه او را می کشند. او حاکم بر جهان است و آن را به شش بخش تقسیم کرده و به صورت خانه ای با چهار ستون و دو دروازه، یکی در شرق و دیگری در غرب، و سقفی از ابرهای آسمان بر آن، در آورده است. ضمنا او صاحب همسری به نام ایندرنی یا ایندری است. علی رغم مقام و منزلت ایندره، او ازلی نیست بلکه مخلوق و آفریده است. درباره او گفته شده است: «پدر تو، پدر دلیرترین جنگاورترین فرزندان بود. وی پدید آورنده ایندره، سازنده صاعقه شکست ناپذیر آسمانی تواناترین استادکار بود...»، «پدری نیرومند، فرزندی نیرومند برای جنگاوری پدید آورد. زنی رزم آور پسری رزم آور بزاد». با این همه، ایندره نیز در جایگاه مطلق خود باقی نماند و در دوره های جدیدتر تنزل یافت و با قدرت یافتن شیوا و ویشنو، تحت نفوذ و قدرت آنها درآمد. در این دوره از مقام خدای جنگ به فرمانروای سپهر و پاسدار منطقه شرقی تنزل یافت و به جای سوار شدن بر گردونه زرین و با شکوه خود، بر پیلی سپید و شناور سوار شد. افزون بر آن به کارهای خلاف عرف و اخلاق و حتی اعمال ناشایست و خشونت باری نیز دست زد. از جمله پدرش را کشت و گردونه سپیده دم را شکست و به زنبارگی و برهمن کشی نیز پرداخت.

2- خدای رودره
رودره، از خدایان نسبتا کم اهمیت ودایی است و فقط در سه سرود ریگ ودا، 35 بار نام او آمده است. او تصویر و شکل اولیه خدای شیوا دوره های جدیدتر ودایی است که در سمهیتاهای جدیدتر، و در براهمنه ها، همچون ویشنو، به یکی از دو خدای بزرگ و قدرتمند برهمنان تبدیل می شود. او خدای توفان و بادها و پدر ماروت هاست که گاه خود آنها نیز با عنوان «رودره ها» خوانده می شوند. او دارای موهای بافته شده، لبهای زیبا، اندام محکم، رنگ قهوه ای و چندین شکل است. او ذاتا تابان و پرتوافکن است و ه مچون طلا و خورشید می درخشد. او درخشنده، اسوره آسمان و مزین به زیورآلات و سوار بر ارابه جنگی است. در وداها، از دو چهره و شخصیت رودره سخن به میان آمده است. مهم ترین و برجسته ترین چهره وی، همان ترسناکی و وحشت انگیز بودن اوست. او را شریرترین خدای ودا دانسته اند. او دارای نیزه های مرگ بار، مسلح به تیر و کمان، و همواره خشمگین و هراس انگیز است. او تیره فام، بدخو، کشنده، ویرانگر و همچون حیوانات وحشی، از جمله چون گراز سرخ فام آسمان تصویر شده است. رودره انسانها، گله ها و حتی خدایان را آماج تیرهای مرگبار و بیماری زای خود قرار می دهد و گاه با رعد و برق ظاهر می شود. اما از طرف دیگر، او حامی و نگهبان گله ها، خردمند، بخشنده و خدای سرود است و همچون بزرگترین طبیبان، ستایش شده است. او شفادهنده است و به همین دلیل در برخی سرودها، از او سلامتی و خوشبختی آدمیان طلب می شود. در ریگ ودا با عنوان «شیوا» به معنی فرخنده و مبارک مورد خطاب قرار می گیرد و چون خورشید فروزان و چون طلا درخشنده و زیباترین و بهترین خدایان دانسته می شود. رودره در دوره های بعد، با عنوان شیوا مطرح وشناخته و معروف شد.

3- خدای تریته آپتیه
تریته آپتیه، تریته به معنی سوم و آپتیه به معنی ساکن و مستقر در آبهاست. در ریگ ودا سرود مستقلی خطاب به این خدا وجود ندارد و فقط 40 بار و از آن میان هفت بار با عنوان آپتیه از او یاد شده است. او با ایندره، ماروتها، اگنی و سومه مرتبط است و برخی از کارها و اعمالش بسیار شبیه اعمال و رفتار ایندره است، از جمله آن که با نوشیدن سومه به وجد و نشاط می آید و در کشتن وریتره نیز دخالت دارد. تریته آپتیه ماروتها را بر گردونه خود سوار می کند و به اگنی شدت و حدت می بخشد و او را شعله ور می سازد. مسکن او مخفی و سری و در دوردستهاست. گفته اند که جایگاهش در قلمرو خورشید و در آسمان است. او مخالف زشتی ها و بدی ها و خواستار زایل شدن آنها و از بین رفتن شرارت هاست.

3- خدای اپم نپات
اپم نپات، کیث نام او را اپام نپات نوشته است. در ریگ ودا فقط یک سرود به او اختصاص یافته و 30 بار ذکر او آمده است. او را فرزند آبها خوانده اند و متمای ز از تریته آپتیه شمرده اند. او ذاتا مرتبط با آبها و ساکن در آنها و پوشیده از نور و روشنایی و درخشندگی است و در مراسم و نیایش های مرتبط با آب حضوری فعال دارد. افزون بر آن با اگنی نیز مرتبط است و گاه با او یکی می شود، او در مکانی رفیع ساکن است، طلایی و زرین است و از زهدان زرینی ولادت یافته و غذای او کره آب شده و شیر است. افزون بر آن، روحانیان، از او آب مناسب و پاک طلب می کنند.

4- خدای ماتریشون
ماتریشون، در ریگ ودا سرود مستقلی خطاب به او وجود ندارد، و فقط در قسمت های متأخر ریگ ودا 27 بار نام او آمده و با عنوان خدایی که آتش پنهان را از آسمان به زمین آورد، از او یاد شده است. او احتمالا صورت فضایی اگنی است و گاه با او متحد و یکی شده است، اما در سرودهای متأخر ودا و در براهمنه ها از او با عنوان خدای باد سخن به میان آمده است.

5- مروتها یا خدایان توفان
مروتها، یعنی خدایان توفان، فرزندان رودره و پریشنی اند که به همین مناسبت، به نام پدرشان، رودره ها نیز نامیده شد ه اند. آنها سه گروه هفتایی یا سه گروه شصتایی اند که در جنگ ها از ایندره حمایت و پشتیبانی می کنند و ملازمان جاودانه او هستند. نفس آنها چون آتش است و از خنده آذرخش ولادت یافته اند، و جن گجویانی جوان و مسلح به نیزه و تبرزین اند و کلاه خود بر سر می گذارند. آنها مزین به زیور آلات اند و بر گردونه ای زرین که از پرتو آذرخش درخشان است و گوزن هایی سه پا آن را حمل می کنند، سوارند و همچون پدرشان، خرابکار و ویرانگر، و گاه نیکوکار و مهربان اند. آنه کوه ها را می شکافند و مغرورانه درختهای جنگل ها را می شکنند و با آذرخش، مردمان و گاوان را می کشند. اما از طرف دیگر درمان کننده و شفا دهنده اند و با باران، زمین را بارور می کنند.

6- خدایان وایو و واته
وایو و واته، هر دو خدای باداند. در ریگ ودا یک سرود خطاب به وایو و دو سرود خطاب به واته است. هر چند در ریگ ودا به ندرت از وایو یاد شده، اما او از خدایان کهن و مهم است و با سوریه و اگنی، نخستین تثلیث خدایان مهم ودایی را تشکیل می دهد. هر چند که بعدها ایندره جای او را در این تثلیث اشغال می کند، اما ارتباط او با ایندره هیچگاه قطع نمی شود. او هنوز نیز مورد احترام و توجه است. وایو از نفس پوروشه هستی یافته و خدایی زیباست. او هزار چشم دارد و متهورانه، سوار بر گردونه ای طلایی که 99 یا 100 یا1000اسب آن را می کشند، به پیش می تازد. و همچون ایندره، میل بسیار به نوشیدن سومه دارد. او سریع ترین خدایان است و دم او حیات بخش خدایان و انسانهاست. صفات و ویژگی های انسان گونۀ وایو بیش از واته است، اما واته نفس خدایان، و منادی آذرخش و قاصد ظهور خورشید است و بیشتر با پرجنیه ارتباط دارد. او را با چشم ظاهری نمی توان دید و غرش و فریاد او را نمی توان شنید. زادگاه او نیز دانسته نیست. او به وجود آورنده انوار سرخ فام و موجب درخشش بامدادان است و گرد و خاک را از چهره ابرها پاک می کند.

7- خدای آپه
آپه، به معنی آبها و مجموعه ای از ایزد بانوها است که با عنوان نیروهای خدایان در چهار سرود ریگ ودا ستایش شد ه اند. آنها آسمانی اند و در خانه خدایان ساکن اند و زنانی جوان و ایزد بانوهایی هستند که ضمن شرکت در مراسم قربانی، احسان و لطف می کنند و هم آلودگی های ظاهری و هم آلودگی های اخلاقی، از جمله گناهان خشونت آور و دروغگویی را از بین می برند و افزون بر آن، طول عمر و جاودانگی می بخشند.

8- پرجنیه
پرجنیه از خدایان فضایی، مظهر و تشخص ابر باران زا و پسر دیئوس است. در ریگ ودا فقط در سه سرود و 30 بار مورد خطاب قرار گرفته است و گفته شده که او زمین را با باران به جنبش و حرکت در می آورد.
(ادامه دارد...).

منابع
سید فتح الله مجتبائی- شهر زبیای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان- صفحه 76-77
ژان پیربایار- رمز پردازی آتش- ترجمه جلال ستاری- تهران- نشر مرکزی- صفحه 174-177
قدیر س .ا- تفکر فلسفی در هند پیش از اسلام- ترجمه دکتر سید فتح الله مجتبائی- تاریخ فلسفه در اسلام، تهران، 1373
فصلنامه برهان و عرفان- مقاله خداشناسی ودائی
سیداکبر حسینی- مجله معرفت- شماره 121- مقاله حقیقت غایی در آیین هندو- برخی منابع مقاله:
گزیده اوپانیشدها- ترجمه صادق رضازاده شفق- شرکت انتشارات علمی و فرهنگی- 1367
سید محمدرضا جلالی نائینی- هند در یک نگاه- شیرازه- 1375
ک. م. سن- هندوئیسم- ترجمه ع. پاشائی- فکر روز- 1375
امیرحسین ذکرگو- اسرار اساطیر هند خدایان ودائی- فکر روز- 1377
داریوش شایگان- ادیان و مکتب های فلسفی هند- امیرکبیر- 1362
یوسف اباذری و دیگران- ادیان جهان باستان- مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی- 1372- جلد 1
سایر اطلاعات:
کد مطلب: te7c
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: مذهبی     زیرگروه: اصول اعتقادی

دفعات بازدید: 5     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/12 ب.ظ 10:11:30


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=te7c


هم گروهی ها
image
آیین هندو مشتمل بر آیین های محلی و سنت هایی اعتقادی و عبادی است، اما نه به گونه ای که چون دینی آسمانی، دارای پیامبری مشخص و آیین عبادی واحدی باشد. به همین سبب نمی توان ...


image
پیشینه تاریخینخستین فردی که در شرق به بررسی مقایسه ای عرفان اسلامی و هندویی پرداخت و توجه ویژه ای در این خصوص داشت، دانشمند جامع، مرحوم «ابوریحان بیرونی» می باشد که ...


image
نام قدیم آیین هندو، برهمایی، برگرفته از برهما، نام خدای هندوان بود؛ و هندوئیسم شکل تکامل یافته ی آنیمیسم است. به همین دلیل بنیان گذار آن شناخته شده نیست آیین باستانی ...


image
حقیقت معاد این است که، روح پس از مفارقت از بدن، به مسیت الهی، بار دیگر به همان بدنی که با آن زندگی می کرد، باز می گردد تا پاداش و کیف اعمال دنیوی خود را در سرای دیگر ...


image
آئین سیر و سلوک و ریاضتهای عرفانی بر همگان روشن است که عرفان بیش از آنکه نظری، نگرشی و علمی باشد، عملی و عینی است، شیخ محمود قیصری به نقش عرفان علمی در عرفان عملی نیز ...


image
دین جاینی و پاسخ به چالش های مدرنیتهدین جاینی نیز، همانند تمام سنن دینی دیگر، با داشتن جهان بینی ای نه بر پایه اصول غربی تردید و تحقیق علمی پس از عصر روشن گری و تنویر، ...


image
این قوم نیز فرهنگ دینی مکتوب دارد و تعداد 39 کتاب دینی به آنان نسبت داده اند. نام کلی متون مقدس دین جینی آگمه ها (فرایض) و یا سیدهانتاها (ذخایر) است. قسمت اول کتاب قانون ...


image
پیدایش نخستین عوامل دین از این اندیشه ها و مشتی اندیشه های همانند آنها، نخستین عوامل دین پدیدار شد. هر چه دامنه ی زبان گسترده تر می شد، بیشتر امکان شدت یافتن و تکمیل ...


image
یونان شبه جزیره کوچکی در جنوب شرقی اروپا است که از گذشته های دور مرکز هنر، فرهنگ و اندیشه بوده است. این کشور در زبانهای اروپایی (Greece) خوانده می شود و کلمه عربی اغریق از ...


image
نظام حکومتی که در سده ی ششم و پنجم و چهارم پ. م. در یونان رو به پیشرفت گذاشت همانا دموکراسی بود. مفهوم دموکراسی یوناندر آن هنگام دموکراسی عبارت بود از حکومت به دست عموم ...