تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

تفسیر و تأویل قرآن به چه معناست؟ و تفاوت آن‌ها چیست؟

توضیحات کوتاه:

پرسش: تفسیر و تأویل قرآن به چه معناست؟ و تفاوت آن‌ها چیست؟پاسخ:معنای لغوی: «تفسیر»، در لغت به معنای پرده برداری، کشف، و آشکار کردن معنای چیزی می‌باشد.معنای اصطلاحی: ...

توضیحات:

پرسش:
تفسیر و تأویل قرآن به چه معناست؟ و تفاوت آن‌ها چیست؟
پاسخ:
معنای لغوی: «تفسیر»، در لغت به معنای پرده برداری، کشف، و آشکار کردن معنای چیزی می‌باشد.
معنای اصطلاحی: مقصود از تفسیر قرآن، این است که ما معانی آیات قرآن و مقاصد خداوند تبارک و تعالی را، متوجه بشویم و برای دیگران بیان کنیم.
علامه طباطبائی رحمه الله در این باره می‌نویسند: تفسیر به معنای بیان معانی آیات قرآن و کشف مقاصد، و مدلول‌های آن است.
بدین ترتیب در تفسیر قرآن چند عنصر اساسی وجود دارد:
اول: متوجه شدن معانی کلمات و آیات.
دوم: بدانیم، هدف خدا از بیان این آیه چه بوده است.
سوم: این که آن مطلب را برای دیگران اظهار و بیان کنیم.
اگر این سه مرحله انجام شود، تفسیر صورت گرفته است.البته چنین تفسیری باید براساس قرائن و منابع معتبر باشد یعنی اینکه از قرائن عقلی و قرائن نقلی مثل آیات دیگر قرآن، و احادیث پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام استفاده شود تا تفسیری معتبر و جایز ارائه شود.
تأویل:
معنای لغوی: واژه‌ی «تأویل» در لغت به معنای ارجاع دادن چیزی به چیز دیگر است، مانند این که یک موضوعی را به یک معنایی ارجاع بدهیم، یا یک واقعه‌ای را به واقعه‌ی دیگر، ارجاع بدهیم، پس تأویل ممکن است در، اشیاء، به أشیاء باشد؛ و ممکن است در، معانی باشد، اما بحث ما در مورد، معانی است.
در قرآن کریم در آیات متعددی واژه‌ی تأویل آمده، از جمله در آیه‌ی 7 سوره‌ی آل عمران می‌فرماید: «مَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ»؛ «تأویل قرآن را جز خدا و کسانی که راسخ در علم باشند (: عمیق و ژرف‌نگر باشند) نمی‌دانند»
قدمای از مفسرین واژه‌ی تأویل را به معنای تفسیر امروزی به کار می‌بردند ولی امروزه واژه‌ی تأویل به آن معنا به کار نمی‌رود بلکه معنای جدیدی پیدا کرده؛ اکنون معنای مخالف ظاهر لفظ را تأویل می‌گویند. به عبارت دیگر برگرداندن ظاهر لفظ به معنای مرجوح.مثال: قرآن می‌فرماید: «یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیْدِیهِمْ»
دست خدا بالاتر است از دست‌های آنها.
ظاهر این آیه‌ی شریفه، این است که «خدا دست دارد» ولی وقتی ما به آیات دیگر قرآن مثل آیه‌ی شریفه‌ی «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ‌ءٌ»
مراجعه می‌کنیم با قرینه‌ی اینگونه آیات، این آیه را تاویل می‌کنیم، یعنی آن را از ظاهرش به یک معنای دیگری بر می‌گردانیم، و می‌گوییم مقصود، دست نیست بلکه مقصود، قدرت خداست و «یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیْدِیهِمْ» یعنی قدرت خدا برتر است و در ترجمه می‌نویسیم: «دستِ (قدرتِ) خدا بالای دست آن‌هاست.» نه اینکه خدا دست داشته باشد، چون هیچ چیزی مثل خدا نیست، و دست ما هم مثل دست خدا نیست و اینجا چیز دیگری از دست مقصود است.
و یا با قرینه‌ی عقلی می‌دانیم که، چون خدا جسم نیست، نمی‌تواند دست داشته باشد زیرا اگر جسم باشد، لازمه‌اش محدودیت است و خدا محدود نیست.
بنابراین واژه‌ی «ید» نمی‌تواند به معنای همین دست ما باشد.
البته برای واژه‌ی تأویل، صاحب‌نظران علوم قرآن و تفسیر، معانی دیگری هم ذکر کرده‌اند از جمله علامه طباطبائی رحمه الله و برخی از اهل سنت آن را به معنای، «حقیقت عینی» معنا کرده‌اند، و یا برخی دیگر تأویل را به معنای «توجیه متشابهات» دانسته‌اند و آیه‌ی شریفه «مَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللّهُ»
را چنین معنا کرده‌اند: «توجیه متشابهات را غیر از خدا کسی نمی‌داند.»
و برخی دیگر گفته‌اند: تأویل در این آیه، به معنای تفسیر می‌آید.
اگر در کلمات، صاحب نظران علوم قرآن و تفسیر جستجو بکنیم، برای تاویل حدود 12 معنا ذکر شده است؛ ولی مشهورترین آن همان دو معنای اول بود که گذشت یکی به معنای «تفسیر» در نظر قدما و یکی هم به معنای «خلاف ظاهر» در نظر مفسران معاصر، و بقیه بحث‌های فنی و دقیقی است که مجال آن اینجا نیست، و در کلاس‌های علوم قرآن، و تفسیر این مباحث مطرح می‌شود.
ولی در مجموع به نظر می‌رسد واژه‌ی تأویل یک مشترک لفظی است؛ یعنی می‌تواند در جاهای مختلف معانی متعددی داشته باشد.
تفاوت تأویل با تفسیر چیست؟
از لابلای بحث قبل این مطلب روشن شد، که تفسیر آن معنای ظاهری الفاظ است ولی تأویل جایی است که معنای خلاف ظاهر را با کمک قرینه‌ی عقلی یا نقلی بیان کنیم.
البته اگر تمام معانی تأویل را در نظر بگیریم که نزدیک 12 معنا و کاربرددارد، گاهی اوقات برخی از معانیِ تفسیر، با تأویل یکی می‌شود و در پاره‌ای معانی با هم متفاوت می‌شوند.
همانطور که بیان شد مفسرین گذشته واژه‌ی تفسیر را با تأویل یکی می‌دانند، ولی در زمان ما، واژه‌ی تفسیر با تأویل کاملًا متفاوت معنا می‌شود: تفسیر یعنی معنای ظاهری، تأویل یعنی معنای خلاف ظاهر که با کمک قرینه بدست می‌آید.

پرسش و پاسخ‌های قرآنی ویژه جوانان (شبنم مهر)/ زیر نظر محمدعلی رضایی‌اصفهانی و جمعی از پژوهشگران قرآنی/ قم: انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن ۱۳۸۶
سایر اطلاعات:
کد مطلب: h249a
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: مذهبی     زیرگروه: قرآن

دفعات بازدید: 18     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/14 ب.ظ 5:44:00


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=h249a


هم گروهی ها
image
پرسش رفتار پیامبر با خانواده چگونه بوده است؟پاسخ:درآمدستایش بیکران مخصوص آن پروردگار «رحمان و رحیمی» که برای بشر از جنس خودش پیامبر رحمت فرستاد و با رحمت واسعه‌اش ...


image
آيات قرآن با هم ارتباط دارند. گاهي اين ارتباط خيلي روشن و واضح است اما همان‌طور كه میدانیم قرآن نوشته‌يي نيست كه نويسنده به صورت يك كتاب تأليف كرده باشد بلكه ...


image
در قرآن، آيات متشابه وجود دارد. كلماتي هست كه معاني آنها خيلي روشن نيست مانند فواتح سور: »الم، يس، كهيعص و...«.(4) علاوه بر اين‌ها در قرآن احياناً كلمات و جملات ديگري ...


image
پرسش:مقصود از روش‌های تفسیری چیست؟پاسخ:بحث روش‌های تفسیری بحث پر دامنه‌ای است و بسیاری از قرآن‌پژوهان و صاحب نظران در این زمینه قلم زده‌اند شاید بتوانیم ...


image
پرسش آیا قرآن کریم کاملًا تحت تاثیر فرهنگ زمانه قرار گرفته و فرهنگ عرب جاهلی در آن بازتاب پیدا کرده است؟ یا با فرهنگ زمانه عرب جاهلی کاملًا مخالفت کرده است؟پاسخ:برای ...


image
پرسش:روش برداشت از قرآن یا منطق تفسیر قرآن چیست؟پاسخ:فهم و برداشت هر متن مقدمات و مبانی و روش و شرایطی دارد که اگر رعایت شود، فهم صحیح و معتبر از متن حاصل می‌شود و اگر ...


image
پرسش:چرا خداوند قرآن را آخرین کتاب قرار داد مگر نمی‌شد از اول خلقت آدم، قرآن کتاب بشریت باشد؟پاسخ:در اینجا لازم است که نخست به یک پرسش مقدماتی پاسخ دهیم که:رابطه‌ی ...


image
پرسش:مقصود از آیه «و قتلهم الانبیاء بغیر الحق» چیست آیا کشتن پیامبران حق و ناحق دارد؟در قرآن کریم خداوند می‌فرماید: «وَقَتَلَهُمُ الْأَنْبِیَاءَ بِغَیْرِ حَقٍّ» ...


image
پرسش:آیه بلاغ (یا ایها الرسول بلغ ما انزل) و آیه اکمال (الیوم اکملت) در کجا و چه زمانی نازل شد؟وقتی پیامبر در حج مطالب را بیان کردند و از مردم اقرار گرفتند که آیا من ...


image
پرسش:مراتب نفس انسان کدام است؟ آیه‌ی شریفه می‌فرماید: «إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهُ بِالسُّوءِ»؛ «نفس انسان را به سوی رذایل اخلاقی و به سوی بدی‌ها امر می‌کند» ...